Counseling: Een voorbeeld van hoe het precies niet moet

Laura en ik hebben de afgelopen weken zitten worstelen met het bedenken van een effectieve groupcounseling voor de kinderen op stage. We hebben het steeds simpeler gemaakt, maar hoe simpeler we het maken, hoe moeilijker het soms wordt!

Gisteren hebben we de counseling-bijeenkomst geleid en was het onderwerp ‘vriendschap’/‘friendship’/‘omukwano’. Eerst wat woorden op het bord schrijven waaraan je moet denken bij het woord vriendschap en daarna ‘de vertrouwenstest’: jezelf achterover laten vallen in de armen van je vriend, die je opvangt.

Laura en ik deden het voor. We vertrouwen elkaar, want we zijn goede vrienden. En inderdaad: Laura durfde zich naar achter te laten vallen in mijn armen (gelukkig ging het goed). Daarna vroegen we aan de kinderen wie dit ook durfde te doen en om de beurt kwamen ze in tweetallen naar voren. We hadden er expres bij gezegd dat het niet grappig is om je vriend te laten vallen, want dan kun je hem nooit meer vertrouwen en is het een slechte vriend.

Het laatste tweetal bleek niet zo goed bevriend te zijn. De twee jongens van rond de 18 kwamen lacherig naar voren en 1 van de 2 ging voor de ander staan. Er was nog even een blik naar achter van: ‘Wel echt opvangen hè’. De andere jongen vond het echter grappig om een stap opzij te zetten waarop de jongen hard op de grond en half met zijn rug op een stoel viel. Echt hard. De jongen die opzij was gestapt, ging lachen en de andere kinderen in de klas lachten mee. De jongen op de grond moest een beetje huilen. Ik was eerst geschrokken en verbaasd. Waarom zou je dit doen? Maar daarna werd ik zelfs een beetje boos en riep ik naar de kinderen: ‘Why are you laughing? You think this is funny? He is really hurt!’ Toen werden de kinderen stil, misschien schrokken ze wel een beetje. Ik kreeg gelukkig ondersteuning van de teacher die in het Ugandees ook nog even duidelijk maakte dat dit echt niet grappig is, want de jongen had echt pijn (ze huilen hier niet snel, dus hij had écht pijn). De ‘slechte’ jongen ging uiteindelijk weer zitten en leek het toch allemaal wel een beetje ongemakkelijk te vinden, maar volgens mij boeide het hem weinig dat de jongen pijn had.

Ik zei tegen Laura: eigenlijk wel ‘goed’ dat dit gebeurt. Het is precies een voorbeeld van hoe het niet moet! En op deze manier hebben we de kinderen (hopelijk) duidelijk kunnen maken dat het echt niet grappig is om je vriend letterlijk en figuurlijk te laten vallen. Het doet pijn van buiten, maar ook van binnen. Wel weer mooi om te zien hoe een kleiner jongetje zich bekommerde over de jongen op de grond en de rest van de les zijn arm om de jongen heen heeft gehad. Ik vroeg na afloop aan de teacher hoe dit nu verder werd aangepakt. Ging er een gesprek plaatsvinden tussen de twee jongens of werd het gewoon vergeten? Ik was blij toen de teacher zei dat hij de jongens tijdens de pauze even apart zou nemen om het uit te praten.

De jongen die zijn vriend had laten vallen, wilde echter niet praten en wilde zijn excuses niet aanbieden, met als gevolg dat hij voor 3 dagen geschorst is. Heftige consequentie, maar ik denk wel terecht. En de andere jongen heeft de rest van de dag gelukkig vrolijk meegedaan met de andere kinderen en maakt het goed. Het was ook wel een wijze les voor hem dat je niet zomaar iedereen kunt vertrouwen...

Ondanks dat de counseling niet echt een leuk einde had, denk ik dat dit wel de meest effectieve is tot nu toe. We merken dat we het gewoon niet te ingewikkeld moeten maken en niet te veel moeten willen. We voelen ons soms nutteloos, maar we moeten kijken naar de kleine momentjes waarop we zien dat de kinderen dingen oppikken. Een kind dat uit zichzelf naar mij toekomt om te vertellen dat hij zich niet lekker voelt, is echt winst. Het betekent dat hij me vertrouwt en geholpen wil worden en dat vinden de kinderen vaak moeilijk om toe te geven.

Ik merk dat ik de kinderen steeds iets beter leer kennen en ook kan ik zien wanneer een kind niet lekker in zijn vel zit of zich anders gedraagt. Met de teachers en social workers hebben we nu afgesproken dat we vaker in gesprek gaan met de kinderen waarbij zij voor de vertaling zorgen. Dat is top, want dan kunnen we onze social work-skills gebruiken om erachter te komen wat er speelt onder de kinderen! En waarom ze bijvoorbeeld niet naar huis gaan, of waarom ze stiller dan normaal zijn, of waarom ze niet willen praten over thuis, enzovoort.

Ja, sinds deze week hebben we het idee dat we vanaf nu echt wat meer gaan doen op stage. We zouden ook meegaan met een night streetwalk gisteravond, maar door de regen is deze niet doorgegaan. Dan lopen er (gewapende) agenten met ons mee en de social workers van stage, en dan gaan we op zoek naar straatkinderen. We hopen dat we binnenkort als nog mee kunnen met de nightwalk. Lijkt me heel spannend, maar ook heel tof! Het is echt gek om de kinderen ’s avonds en ’s nachts op straat tegen te komen. Gisteravond hadden we wat gedronken in het centrum en rond middernacht liep er ineens een groepje jongens langs, sommigen jonger dan 12. Zoekend naar afval of flessen om te verkopen. Niet zo gek dat ze dan de volgende dag op stage de hele tijd in slaap vallen...

Oké, dat was het weer. Doei!